مركز تحقيقات منابع طبيعي و امور دام در سال 1370 با گرايشهاي تحقيقات جنگل و مرتع , آبخيزداري و علوم دامي تشكيل گرديد و متعاقبا واحد تحقيقات اقتصادي – اجتماعي به اين مركز اضافه شدند. در سال 1382 اين دو مركز تحت عنوان مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي در هم ادغام گرديدند.

بخشها و واحدهاي تحقيقاتي :

روساي سابق و فعلي بخش تحقيقات چغندر قند خراسان در چند سال اخير:

1-مهندس رفيع الله شفيع زاده                 61-1354

2-مهندس دستما لچي                           75-1361

2-دكتر محمديان                                    83-1375

3-دكتر قائمي                                        85-1383

4-دكتر احمدي                                       85 تا كنون

يافته هاي علمي و تحقيقاتي:

1 – همكاري درمعرفي ارقام منوژرم تجارتي چغندرقند شامل :

الف –رسول : با عملكرد ريشه خوب تا بسيار خوب و متحمل به بولتينگ و بيماري سركوسپورا

ب - شيرين: درصد قند بالا ، عملكرد ريشه خوب

ج – جلگه : با عملكرد ريشه و درصد قند خوب و متحمل به بولتينگ

د – گدوك  : با تيپ قندي ، عملكرد ريشه خوب ، عملكرد قند بسيار خوب و متحمل به بولتينگ

ه –  زرقان : با عملكرد ريشه خوب ، متحمل به بيماري ويروسي ريزومانيا

2 – همكاري در معرفي بذور مولتي ژرم تجارتي چغندرقند كه برخي از اين ارقام عبارتند از :

الف – پلي راو  : تيپ نرمال ، عملكرد ريشه ، عملكرد قند و درصد قند خوب

ب – H5505 : تيپ نرمال ، عملكرد ريشه ، عملكرد قند، درصد قند خوب و متحمل به بيماري كرلي تاپ

ج- pp22 : تيپ نرمال ، عملكرد ريشه ، عملكرد قند و درصد قند خوب

د – IC :  تيپ نرمال ، عملكرد ريشه خوب تا بسيار خوب ، عملكرد قند و درصد قند خوب

ه-7233  : تيپ نرمال قندي ، عملكرد ريشه ، عملكرد قند ، درصد قند خوب تا بسيار خوب و متحمل به بولتينگ

و –  BR1  : تيپ نرمال قند ، عملكرد ريشه ، عملكرد قند ، درصد قند خوب تا بسيار خوب و متحمل به بولتينگ

ز –PP8   : تيپ نرمال ، عملكرد ريشه ، عملكرد قند خوب و درصد قند بسيار خوب

ح – T41R : تيپ نرمال ، عملكرد ريشه بسيار خوب ، عملكرد قند و درصد قند خوب

 3 – كشت مداوم چغندرقند در يك زمين باعث كاهش عملكرد آن و همچنين در صورت آلوده بودن آن به نماتد و ريزومانيا باعث افزايش خسارت آن مي شود . وارد كردن چغندرقند در تناوب زراعي عملكرد بسياري از گياهاني را كه در تناوب با آن قرار دارند مخصوصأ گندم را افزايش مي دهد . مزيت عمده ناشي از اين امر ، عاري كردن مزرعه از علفهاي هرز و شرايط فيزيكي بسيار خوب خاك پس از چغندرقند مي باشند .

4 – استفاده از بذور تك جوانه چغندرقند از طريق به حداقل رساندن عمليات تنك ، باعث كاهش هزينه هاي توليد مي شود .

5 – آزمايشات مختلف نشان داده است كه پتانسيل ژنتيكي عملكرد ارقام ايراني چغندرقند بيش از 50 تن در هكتار مي باشد بديهي است رسيدن به اين پتانسيل منوط به اعمال مديريت صحيح زراعي مي باشد .

6 – مناسبترين تاريخ كاشت چغندرقند اولين فرصت پس از بر طرف شدن سرما ( دماي خاك 5 تا 6 درجه ) مي باشد . اين زمان در استان خراسان از 15 اسفند ماه تا اواخر ارديبهشت ماه است . با توجه به اين نتايج آزمايشات انجام شده هر روز تأخير در كاشت نسبت به زمان مناسب آن باعث كاهش عملكرد ريشه چغندرقند به ميزان 260 كيلوگرم در هكتار مي باشد .

7- در اراضي شور جهت كاهش خسارت شوري و استقرار بهتر گياهچه بهتر است كشت بصورت دو رديف در روي پشته و در محل شانه هاي پشته انجام شود .

8- استفاده از بذر زياد در هنگام كاشت علاوه بر تحميل هزينه تنك باعث تخليه مواد غذايي و افزايش رقابت بين گياهچه ها شده و نتيجه عملكرد گياه را كاهش مي دهد . مقدار بذر توصيه شده براي بذور چند جوانه 10 تا 15 كيلو گرم ، تك جوانه ژنتيكي 2 تا 3 واحد بذر در هكتار مي باشد .

9- مناسبترين تراكم بوته در چغندرقند 80 تا 110 هزار بوته در هكتار است . تراكم مطلوب باعث افزايش كارايي استفاده از نور خورشيد مي شود و از طرف ديگر با مصرف زودتر عناصر معدني توسط گياه باعث كاهش ناخالصيهاي ريشه در زمان برداشت مي شود.

10 – براي افزايش راندمان آبياري در زراعت چغندرقند با توجه به اينكه در مراحل اوليه رشد راندمان آبياري پايين مي باشد ، ميتوان از روش آبياري يك در ميان ، روش قطع جريان و روش موجي و يا تلفيقي از آنها استفاده نمود .

11-براي داشتن سطح سبز مناسب ، استفاده از يك آبياري سبك با فاصله كم بعد از آبياري اول ضروري است .

12- افزايش دور آبياري باعث كاهش عملكرد چغندرقند ميگردد ، جهت حصول بيشترين عملكرد در صورت امكان و در اختيار بودن آب بهتر است آبياري در زماني كه 40 تا 60 درصد آب قابل استفاده توسط گياه تخليه شده است ، انجام گيرد .

13- جهت كاهش خسارت ناشي از افزايش دور آبياري و تنش هاي ملايم ميتوان از مقدار متعادلي كود پتاسيم استفاده نمود . بديهي است در صورت وقوع تنش شديد خشكي ، پتاسيم قادر به جبران خسارت وارده به عملكرد چغندرقند نخواهد بود .

14- علفهاي هرز يكساله بعلت رقابت شديدي كه در جذب آب و مواد غذايي و ساير عوامل رشد با چغندرقند دارند مشكل عمده اي در توليد اين محصول مي باشد و در صورت عدم كنترل مناسب باعث خسارت شديدي به عملكرد ريشه مي شود .

15- دوره بحراني رقابت علفهاي هرز چغندرقند بين 4 تا 6 هفته بعد از سبز شدن آن مي باشد ، لذا كنترل علفهاي هرز در طول اين دوره زماني ، باعث كاهش قابل ملاحظه اي در خسارت علفهاي هرز مي شود .

16 – بدليل تردد ماشينها و ادوات كشاورزي پس از گذشت چند سال يك لايه سخت در خاك مزرعه ايجاد مي شود . شكستن اين سخت لايه ميتواند كمك موثري به رشد بهتر ريشه چغندرقند بنمايد براي اين كار ميتوان از زير شكن ( ساب سويلر ) يا پوك كننده ( دكومپكتور ) استفاده نمود.

17 – عمليات شخم لازم است توسط گاو آهن برگردان دار و به عمق 25 تا 30 سانتيمتر باشد .

18 – يك  رديفكار خوب بايد بتواند بذر را عمق مناسب و با فاصله يكنواخت از يكديگر كشت نمايد .

19 – عمق مناسب براي كاشت بذر حدود 3 تا 4 سانتيمتر است .

20 – بهتر است خاك زير بذر تا حدودي فشرده باشد .

21 – در كشت رديفي براي صرفه جويي در مصرف خاك آب و بهبود وضعيت سبز شدن گياه استفاده از كروكيت يا بدشيپر توصيه مي شود.

22- حذف برگ و قسمتي از طوقه در برداشت با چغندر كن توسط كارگر و در برداشت با كمباين توسط قسمت طوقه زن انجام مي گيرد . طوقه زدن در كليه ماشينهاي برداشت مكانيزه نمي تواند تغييرات شديد ارتفاع طوقه از سطح خاك را حس نمايد ، بنابر اين در صورتي ميتوان اقدام به برداشت مكانيزه كرد كه اختلاف طوقه از سطح خاك بين چغندرهاي هر رديف چندان زياد نباشد .

23 – در برداشت با كمباين تنظيم طوقه زدن اهميت زيادي دارد .

24 – تغذيه چغندرقند بايستي بر اساس نمونه گيري از خاك و تجزيه آن و توصيه كودي انجام گيرد . موارد ذيل در حالت كلي توصيه مي گردد :

1-24 – مطالعات انجام شده بر روي اثر فسفر بر چغندرقند نشان داده است كه اگر ميزان فسفر قابل جذب خاك در حد متوسط 10 ميلي گرم در كيلو گرم خاك PPm) ) باشد نيازي به مصرف كود فسفره نيست .

2-24- اپتيمم مصرف ازت خالص براي حصول عملكردهاي كمي و كيفي مناسب چغندرقند نسبت به شرايط مزرعه از جنبه بافت خاك ، مواد آلي و ازت موجود در خاك ، مديريت كشت و آبياري ، طول دوره رشد از حداقل 150 كيلو گرم در هكتار تا دو برابر مي تواند متفاوت باشد . همچنين چغندرقند به اين عنصر شديدأ حساس بوده و بخش عمده اي از تغييرات عملكرد و كيفيت محصول به تامين متناسب آن بستگي دارد .

3-24 – در بين گياهان زراعي ، چغندرقند به پتاسيم زيادي احتياج دارد . بطوريكه هر هكتار آن براي توليد محصول موفق حدود 250 كيلو گرم از اين عنصر را جذب مي نمايد. بر اين اساس مصرف حداقل 300-200 كيلو گرم كود پتاسه قبل از كشت توصيه ميگردد.

4-24- بر(B) يكي از عناصر ضروري براي چغندرقند است .نتايج آزمايشات نشان داد كه مصرف40-20كيلوگرم در هكتار اسيد بوريك(در خاكهاي غير شور) سبب بهبود عملكرد كمي وكيفي چغندر قند گرديد.

5-24 – بدليل آهكي بودن خاكهاي زراعي استان و عدم جذب عناصر ريزمغذي به ويژه روي در اين شرايط ، مصرف 40 كيلو گرم در هكتار سولفات روي قبل از كشت توصيه ميگردد .

6- 24 – براي بهبود شرايط فيزيكي و شيميايي خاك و حصول عملكرد بالا مصرف كود حيواني به ميزان 40 تن در هكتار توصيه مي شود .

25 – تعيين پراكنش بيماري ريزوكتونيا و تعيين گروههاي آناستوموزي آن

26 – تعيين شاخصهاي فيزيولوژيكي موثر در گزينش ارقام مقاوم به خشكي

27 – كشت چغندر بعد از گرفتن آب از غلات به شدت عملكرد ريشه و قند را كاهش ميدهد و اين كاهش عملكرد در مقايسه با كشت به موقع و قطع آبياري تا گرفتن آب از غلات به مراتب بيشتر مي باشد .

  28 – توصيه ميگردد در شرايط تداخل آب غلات با كشت چغندر بهتر است در اولين فرصت اقدام به كشت چغندرقند نمود و پس از سبز شدن تا گرفتن آب از غلات آبياري انجام نشود و بعد از برداشت غلات آبياري انجام شود در چنين شرايطي عملكرد به ميزان كمتري كاهش مي يابد .

29 –مقايسه دو روش آبياري باراني و نشتي مشخص شد كه بين اين دو روش از نظر خصوصيات كمي و كيفي چغندرقند اختلاف معني داري وجود ندارد ولي كارايي مصرف آّن در روش آبياري باراني بالاتر مي باشد .

30- كشت زمستانه چغندرقند در مناطق گرمسيري استان به منظور كاهش مصرف آب آبياري در طي دوره رشد توصيه مي گردد .

31-همكاري در دستيابي به هيبريدهاي اميد بخش مقاوم به نماتد مولد سيست چغندرقند 

32 - همكاري در دستيابي به هيبريدهاي اميد بخش مقاوم به ريزومانيا

33- همكاري در دستيابي به هيبريدهاي اميد بخش مقاوم به پوسيدگي ريشه و طوقه چغندرقند

34- همكاري در دستيابي به هيبريدهاي اميد بخش  متحمل به كم آبي

35 - همكاري در دستيابي به هيبريدهاي اميد بخش مقاوم به ريزومانيا