نام بخش :گياه پزشكي

عنوان يافته های تحقیقاتی مرتبط با بيماري لكه گرد برگ چغندرقند

مقدمه : بيماري لكه گرد برگ چغندرقند كه عامل آن Cercospora beticola Sacc مي باشد يكي از بيماريهاي مهم برگ چغندرقند و يكي از بيماريهاي خسارت زا در كشورهاي توليدكننده چغندرقند به خصوص كشورهايي كه شرايط آب و هوايي گرم و مرطوب دارند مي باشد. اين بيماري در استانهاي خوزستان (دزفول) اردبيل (مغان) فارس (داراب) و آذربايجان غربي(خوي) شيوع دارد و در شرايط مناطق فوق سبب آلودگي مزارع و خسارت مي گردد. آلودگي چغندرقند به اين بيماري سبب افزايش ناخالصی های ريشه مي گردد و مانع از استخراج قند از چغندرقند گشته و در استحصال شكر در كارخانه هاي قند مشكلاتي را فراهم مي آورد. گزارش گرديده است كه اين بيماري مي تواند تا 50% محصول شكر را كاهش دهد.

برگ چغندر قند آلوده به بيماري سركوسپورا

نتایج طرحهای تحقیقاتی مختلف مرتبط با این بیماری در موسسه تحقیقات چغندرقند طی سالهای 1377 تا کنون نشان داده است که :

1-بیماری در کشت پائیزه در استان خوزستان شیوع دارد و در کشت بهاره در مناطق گرم و مرطوب (مثل مغان),برخی از سالها اپیدمی می شود.

2-تاثیر بیماری بر عملکرد و کیفیت محصول در استان خوزستان اهمیت چندانی ندارد و می توان با برداشت زود هنگام مزارع آلوده از خسارت بیماری کاست.

3-ارزیابی مزرعه ای ارقام چغندرقند در منطقه قائم شهر (منطقه Hot spot بیماری) با اعتماد و اطمینان امکانپذیر است.

4-ژنوتیپهای مقاوم متعددی تا کنون شناسائی شده اند.

شرح يافته و توصيه هاي كاربردي :بیماری در استان خوزستان با یک سمپاشی قابل کنترل است و با برداشت زود هنگام حتی نیازی به مبارزه نمی باشد.

-با استفاده از ژنوتیپهای مقاوم شناسائی شده, تهیه ارقام مقاوم به سرکوسپورا  درفاز  عملیاتی قرار گرفته است و به زودی ارقام مقاوم معرفی خواهند شد.

اهميت اقتصادي يافته : با استفاده از اين منابع در اصلاح ارقام و جايگزيني آنها با ارقام حساس در مناطق آلوده علاوه بر كاهش هزينه سمپاشي به منظور كنترل بيماري و حفظ محيط زيست ، توليد محصول در شرايط مناطق آلوده افزايش مي يابد.

عنوان يافته های  تحقيقاتي مرتبط با  بيماري ريزومانيا

مقدمه : بيماري ويروسي ريزومانيا كه عامل آن ويروس زرد نكروتيك رگبرگ (BNYVV) مي باشد در سالهاي اخير از مزارع چغندرقند اكثر مناطق چغندركاري گزارش گرديده است. با انجام آزمون اليزا در ستاد مؤسسه از نمونه هاي ارسالي از مناطق مختلف وجود اين بيماري به اثبات رسيده است.تقریبا" 10-30 درصد مزارع چغندرقند کشور آلوده به این بیماری هستند. اين بيماري باعث خسارت شديد به كميت و كيفيت محصول مي گردد و در حالت شديد باعث نابودي مزرعه چغندرقند مي شود. نظر به اينكه تنها راه مبارزه با اين بيماري استفاده از ارقام مقاوم مي باشد لذا مؤسسه تحقيقات اصلاح و تهيه بذر چغندرقند در جهت تهيه ارقام مقاوم اقدام نموده است. ارزيابي ژرم پلاسمهاي چغندرقند در مركز تحقيقات فارس انجام گرديد و خوشبختانه منابع مقاومت در بين ژرم پلاسمهاي مولتي ژرم و منوژرم مورد بررسي قرار گرفته شناسايي شد.

مزرعه آزمايشي ارزيابي ژرم پلاسم براي مقاومت به ريزومانيا

شرح يافته ها و توصيه هاي كاربردي :

1-روشهای مختلف ارریابی مقاومت به ریزومانیا در شرایط مزرعه و گلخانه توسعه یافته است و هرساله بالغ بر چهار هزار بوته در برابر بیماری در شرایط مزرعه یا گلخانه ارزیابی می شوند.

2-ژن مقاومت به ریزومانیا از منبع وحشی بنام RZ2نیز به ژنوتیپهای زراعی چغندرقند منتقل شده است و درآینده ارقام مقاوم با استفاده از این ژن تهیه خواهد شد.

3-تاکنون بالغ بر یکصد هیبرید حامل ژن Rz1 تهیه  شده است که از بین آنها در آینده نزدیک چند رقم مقاوم به ریزومانیا معرفی خواهد شد.

4-با همکاری دانشگاه شیراز آنتی سرم ویروس عامل بیماری ریزومانیا بصورت انبوه تهیه شده است.

5-خصوصیات فیزیکوشیمیایی جدایه ایرانی ویروس عامل بیماری ریزومانیا با همکاری دانشگاه شیراز بررسی شده است.

6-مقاومت برخی از گونه های جنس Beta در برابر قارچ ناقل بیماری ریزومانیا بررسی شده است و جمعیتهایی از B.maritima که دارای سطحی از مقاومت به قارچ Polymyxa beta هستند شناسائی شده اند.

اهميت اقتصادي يافته : واردات ارقام مقاوم به بيماري ريزومانيا از خارج از كشور  مستلزم پرداخت ارز براي ورود آنها مي باشد. با استفاده از  منابع مقاوم اقدام به تهیه یک رقم منوژرم و یک رقم مولتی ژرم متحمل به بیماری ریزومانیا شده است که با توزیع آن از  خروج  ارز براي خريد بذر جلوگيري به عمل آمده و ارقام سازگار با شرايط آب و هوايي مناطق چغندركاري در كشور توليد  شده است.