نام بخش :تكنولوژي قند

عنوان يافته تحقيقاتي : سولفات آلومنيوم با 18 ملكول آب بعنوان محلول زلال كننده جايگزين سواستات سرب

مقدمه : از سالها قبل محققين و دست اندركاران صنعت قند بدليل سميت و مشكلات زيست محيطي كار با سرب و تركيبات آن درصدد جايگزيني تركيبات سرب توسط محلولهائي با درجه پائين و حد مجاز سميت توام با اثر زلال كنندگي مطلوب بوده اند. در ايران با توجه به 35 كارخانه قند چغندري و 2 كارخانه قند نيشكري بهمراه تعداد قابل توجهي آزمايشگاههاي كيفي همه ساله قريب به 500 هزار نمونه آزمايش تجزيه قند صورت مي پذيرد. با احتساب اينكه در هر مورد آزمايش 200 سانتي متر مكعب سواستات سرب مصرف مي شود. حجم و ابعاد مصرف سواستات سرب ا زنظر سميت و آلودگي محيط از طريق آب و خاك و هوا ضرورت و اهميت عدم استفاده از تركيبات سرب و جايگزيني توسط محلول زلال كننده مناسب محسوس و مشخص مي شود.

دستگاه توزين نسبي محلول زلال كننده

شرح يافته و توصيه هاي كاربردي :تركيبات مختلف با خاصيت زلال كنندگي و سميت پائين (كلرورآلومنيوم – سولفات آلومينوم – استات روي – استات روي + آب آهك) بعنوان تيمار اصلي و دزهاي مختلف (تيمار فرعي) بهمراه شاهد سولفات سرب در اندازه گيري درصد قند – سديم – پتاسيم – ازت آمينه بر روي خميرچغندرقند - خلال و ملاس مورد بررسي قرار گرفت. سولفات آلومينيوم بعنوان محلول زلال كننده جايگزين مشخص گرديد غلظت آلومنيوم مصرفي در تركيب سولفات برابر 3/0 تا 5/0 گرم در ليتر است. چنانچه از سولفات آلومنيوم با 18 ملكول آب استفاده گردد ،4 گرم سولفات آلومنيوم در ليتر توصيه مي گردد.

اهميت اقتصادي : جلوگيري از آلودگي محيط زيست به تركيبات سمي بخصوص تركيبات سرب و راديواكيتو از الزامات مي باشد.

عنوان يافته تحقيقاتي : تعيين فاكتور قليايي و رابطه آن با درصد استحصال شكر

مقدمه : مقدار قند موجود در چغندر قند يكي از مهمترين فاكتورهاي ارزشيابي اين محصول مي باشد ولي مواد غير قندي محلول چغندرقند نيز در كليه مراحل فرايند شركت كرده و در نهايت در آخرين پس آب كارخانه (ملاس) جمع مي شوند.

ميزان مواد غيرقندي محلول در اين گياه روي درجه خلوص شربت خام استحصالي اثر منفي دارد. در ايران بعلت پائين بودن درجه خلوص شربت خام نسبت به كشورهاي اروپائي ميزان ضايعات قندي 5/8% بيش از اين كشورها مي باشد. از مواد غير قندي مهم در چغندرقند كه روي ضايعات قندي ملاس اثر دارند. سديم، پتاسيم و ازت مضره است. تعيين اين فاكتورها و رابطه آنها با ميزان قند ملاس براي پيش بيني ضايعات قندي در شرايط اقليمي ايران موضوع اين تحقيق مي باشد.

شرح يافته و توصيه هاي كاربردي : در جمع بندي كلي نتايج بررسي مواد ملاس زاي، پتاسيم، سديم و ازت آمينه و خاكستر در ملاس و فاكتور قليايي و رابطه آنها با درصد قند مي توان گفت هر يك از مواد مذكور بعنوان متغيرهاي مستقل همبستگي مثبت معني دار با درصد قند ملاس داشتند.

جدول مقايسه ضرايب همبستگي درصد قند ملاس با هر يك از مواد ملاس زاي موجود در ملاس

بنابراين علت بالابودن ضايعات قندي ملاس در ايران با مقايسه كشورهاي اروپايي بالا بودن مقدار سديم و پتاسيم چغندرقندها ي ايران است كه بعلت EC بالاي خاكها و آبها در اين كشور است. براي كاهش ضايعات قندي ملاس بايستي از ارقامي استفاده شود كه ميزان جذب سديم و پتاسيم آنها كم باشد از طرف ديگر بعلت اينكه مصرف زياده از حد كود ازته باعث افزايش مقادير سديم و پتاسيم و ازت مضره در ريشه ها مي شود استفاده اين كود در امور زراعي بايد كنترل شده باشد. در طباخي كارخانه نيز با تعيين ميزان سديم و پتاسيم و ميزان ضايعات قندي ملاس روش كار طباخي را از نظر ضايعات قندي ملاس مي توان ارزيابي نمود.

اهميت اقتصادي : با كاهش فاكتور قليائيت در شربت خام و با استفاده از ارقامي كه جذب سديم و پتاسيم آنها كم مي باشد، مي توان ضايعات قندي را كاهش داد كه باعث افزايش سود دهي مي شود.

عنوان يافته تحقيقاتي: تعداد و مقدار وزني نمونه چغندرقند جهت ارزشيابي كمي و كيفي آن در ايستگاههاي عيار سنجي

مقدمه : بر اساس نظر كمسيون بين المللي هماهنگي روشهاي تجزيه قند (ICUMSA) نمونه چغندرقند جهت ارزيابي كمي و كيفي الزاماً بايستي طوري اخذ شود كه نماينده أي از كل و همگن با توده چغندر باشد. همه ساله چغندر توليدي چغندركاران بر اساس وزن خالص و عيارسنجي از طريق نمونه برداري از محموله هاي چغندرقند به منظور تعيين درصد قند ارزشيابي و طبق فرمول p/13-3/13 با توجه به قيمت تضميني بهاي آن محاسبه و پرداخت مي گردد.

شرح يافته و توصيه هاي كاربردي : اثر دو روش نمونه برداري متداول در كارخانه هاي قند بوسيله سوند (روبرو) و اخذ نمونه قبل از ورود چغندر به سيلو و پس از خاك گير دستگاه تخليه (a2 , a1) و همچنين مقادير مختلف وزن نمونه در تعيين درصد قند و ساير فاكتورهاي تعيين كننده كيفيت (املاح سديم و پتاسيم، اسيدهاي امينه ازت دار و همچنين قند انورت) مورد بررسي قرار گرفت.

1- نتايج حاصل براساس تجزيه واريانس نشان مي دهد كه عامل A (روش نمونه برداري) و عامل B (سطوح وزني نمونه ها) با اطمينان بيش از 95% اختلاف دارد.

2-تعداد و مقدار نمونه انتخابي بايستي بطور تصادفي و براي هر محموله كمتر از 101 تن معادل 50 ريشه و حداقل 25 كيلوگرم است.

3-كمترين اختلاف معني دار براي روش نمونه برداري مربوط به تيمار B2 و روش نمونه برداري از روي نوار تخليه چغندرقند بعد از خاك گير است.

اهميت اقتصادي :

1- برقراري نمونه برداري صحيح و دقيق بطوريكه گويا و نماينده توده چغندر باشد سبب احقاق حقوق چغندركاران و صاحبان صنعت قند خواهد شد.

2-در روش نمونه برداري متعادل، نوسانات عيار و افت چغندر به حداقل ممكن خواهد رسيد.

3-در روش نمونه برداري متعادل در صورت بروز كاهش كمي و كيفي محصول (چغندر – شكر) رديابي نكث محصول را در مزرعه و يا داخل كارخانه قند مشخص مي گردد.

عنوان يافته تحقيقاتي: استفاده از پليمرهاي جاذب الرطوبه در حفظ رطوبت و مواد غذائي نشا گلداني چغندرقند

مقدمه : جهت طولاني تر كردن دوره رشد چغندرقند در مناطق سردسير و كشت در مناطقي با خاك شور و همچنين كاهش مصرف سموم دفع آفات نباتي و علف هرز كش در زراعت چغندرقند از روش كاشت نشائي استفاده مي شود.مشكل عمده در زراعت نشائي چغندرقند، لطمه ديدن نشا گلدانهاي كاغذي در اثر از دست دادن رطوبت در زمان انتقال تا اولين آبياري و دستيابي به رطوبت مي باشد.

استفاده از ماده پليمر جاذب الرطوبه در نشاء گلداني

شرح يافته و توصيه هاي كاربردي : در اين بررسي با استفاده از پليمرهاي جاذب الرطوبه (سه تيمار + شاهد) و مخلوط نمودن آن با خاك گلدانهاي كاغذي، استقرار نشا انتقال يافته وضعيت بوته هاي چغندرقند از نظر كمي و كيفي و چند شاخه شدن نيز مورد ارزيابي قرار گرفت. مصرف انواع پليمرهاي جاذب الرطوبه براي صفات درصد قند، درصد قند سفيد، تعداد ريشه (تراكم)، وزن ريشه (عملكرد وزني) و ساير صفات محصولي تفاوت معني داري در سطح 1% نشان مي دهد.

اهميت اقتصادي : با توجه به نتايج بدست آمده مصرف 5/1 كيلوگرم ماده اصلاحي پليمر (SNFPR300) در مخلوط خاك كشت گلداني چغندرقند توانسته است از تلفات 53/2 تن قند سفيد جلوگيري نمائيد.

عنوان يافته تحقيقاتي : بررسي و مقايسه عملكرد عيار سنجيهاي موجود در كارخانه هاي قند استان آذربايجان غربي

مقدمه : بروز اختلاف در عيار چغندر تحويلي چغندركاران بالاخص در محموله هاي ارسالي توسط يك زارع به دو كارخانه قند سبب اعتراض و شكايات متعدد گرديده است. اعتراض بر اين مسئله بود كه چغندرهاي ارسالي از يك مزرعه به دو كارخانه يكسان ارزيابي نمي شوند و هر كارخانه عيار متفاوتي را اعلام و بدين ترتيب زارعين از لحاظ مالي متضرر مي گردند. اين بررسي به اين منظور انجام شد تا ضمن مشخص شدن علت اختلاف، از بروز چنين مشكلاتي در آينده و در كارخانه هاي ديگر جلوگيري شود. در اين راستا با مراجعه به دو كارخانه اروميه و پيرانشهر، نمونه برداري و آزمايشات مربوطه و آناليز آماري نتايج و ارائه طريق به قسمت عيارسنج اين دو كارخانه اين كار تحقيقي انجام شد.

شرح يافته و توصيه هاي كاربردي : ايستگاههاي عيارسنج كارخانجات قند استان آذربايجان غربي از دو سيستم Web (ساخت كشور آلمان) داراي شش اره و همچنين نوع Vennema داراي تنها يك اره استفاده مي كنند. در دستگاه Web خمير از طريق سقوط آزاد نمونه غده چغندرقند بر روي اره ها و انتقال قسمت هاي اره شده بر روي نوار بدست مي آيد. در دستگاه Vennema، اره به عمق 7-4 سانتيمتر در داخل غده ها فرد مي رود و با توجه به شكل غدد و تمركز ثقل بيشتر از قسمت مركزي نمونه خمير تهيه مي كند. پس از برداشت نمونه هاي چغندر در قسمت نمونه برداري دو كارخانه قسمتي از نمونه هاي كارخانه اول (خوي) در همان ايستگاه خمير گشته و عيار سنجي مي شوند و قسمتي ديگر به ايستگاه دوم انتقال داده مي شود و پس از تبديل شدن به خمير عيارسنجي مي گردد، بعلاوه قسمتي از خمير حاصل در كارخانه اول نيز به كارخانه دوم انتقال داده مي شود. مشابه مراحل فوق الذكر در موارد كارخانه دوم (پيرانشهر) هم اعمال مي شود. مقايسه آماري ميانگين نتايج مبين اين نكته هستند كه عامل ايجاد اختلاف روش نمونه برداري و نحوه تهيه خمير مي باشد در حاليكه روند عمليات صاف كردن عصاره نمونه ها و روش هاي تجزيه نمونه ها در دو كارخانه مشابه و اختلافي با يكديگر ندارند. بنابراين توصيه مي گردد:

1. در هنگام نمونه برداري حتي المقدور از زخمي كردن نمونه اجتناب شود و پس از خاك گير دستگاه تخليه چغندر صورت گيرد.

2. از سيستم چند اره اي در كليه ايستگاههاي عيار سنجي كارخانجات قند و بانظارت كامل انجام شود.

اهميت اقتصادي : با اجراي صحيح اين عمليات علاوه بر اينكه حق زارعين از لحاظ اقتصادي ضايع نخواهد شد. هم زارعين و هم كارخانه به دنبال عوامل كاهش راندمان و ضايعات واقعي خواهند گشت و يا اين كار ساليانه از مقادير قابل ملاحظه اي ضايعات جلوگيري به عمل خواهد آمد.